Startup’larda Hisse Paylaşımı

Bu kez kendi makalemi yazmak yerine hazır yazılmış güzel bir makaleyi sizin için tercüme ettim. Konumuz startup’larda Danışman’lara, Mentor'lara veya aktif olmayan co-founder (kurucu) 'lara verilecek hissenin ne kadar olması gerektiği. Makaleyi yazan 500 Startup ortaklarından Elizabeth Yin.

Soru: Üniversitede iki co-founder (kurucu) ile birlikte bir şirket kurdum, varsayalım ki isimleri Ada ve Bob. Ada benim okuldaki Profesörüm ve şirketimizde onun laboratuvarını ve temel olarak onun proje araştırmalarını kullanıyoruz. Ancak yaptığımız çalışmaların telif hakları şirketimize ait. Bob ve ben bu yaz mezun oluyoruz ve kurduğumuz şirkette tam zamanlı olarak çalışmayı planlıyoruz diğer yandan Prof. Ada projede part time olarak kalmaya devam edecek.

startup hisse paylaşım

Hisselerin nasıl paylaşılması gerektiğine karar vermeye çalışıyoruz, benim düşüncem her üçümüze de eşit olarak bölünmesi ancak Prof. Ada %50 kendisine, %20 bana ve %20 Bob’a ve kalan %10’u da “option pool” yani daha sonra katılacak çalışanlara veya co-founder’lara ayrılacak şekilde bölünmesini istiyor. Buna neden olarak da onun projesini ve laboratuvarını kullanmamızı gösteriyor. Ancak diğer taraftan bütün işi biz yapacağız her gün tam zamanlı olarak biz çalışacağız, hisselerin benim veya Prof. Ada ‘nın istediği gibi paylaşılması durumunda muhtemel yatırımcılar nasıl düşünür, bize hisse paylaşımı konusunda ne önerirsin?

Cevap: Bu tür durumlara özellikle şirketleşen araştırma projelerinde oldukça sık rastlanır. Profesörün yaptığı çalışmalar karşılığında bir hisse alması gerektiğini düşünmekle birlikte, şirkette tam zamanlı çalışmayacağı için  %33 veya %50’nin çok yüksek hem de çook yüksek bir oran olduğunu düşünüyorum. Gerçekçi olmak gerekirse elinizde sadece bir proje var bir şirket henüz yok. Projenizin ürüne dönüştürülmesi lazım, müşteriler bulmanız lazım, bazı stratejik ortaklıklar kurmanız lazım, tüm bunların henüz yapılmamış olduğunu sanıyorum. Hisse paylaşımı konusunda genel kabul gören bir oran seti olmamasına rağmen, sizin durumunuzda Profesörün tam zamanlı bir çalışan değil de şirketin aktif bir danışmanı olarak veya şirketten ayrılmış bir co-founder olarak düşünülmesi gerekir.

Öncelikle, neye karar verirseniz verin “Vesting” prensibini uygulayın yani türkçesi ile Hakediş Planı. Silicon Vadisinde şu aralar standart Hakediş Planı uygulaması ilk yıl hak düşürücü süre olmak üzere toplam 4 yıldır, yani diğer bir deyişle birinci yılı tamamladıktan sonra hisselerinizi lineer olarak hak etmiş olursunuz. Birinci yıl bittikten sonra ilk %25’i hakediyorsunuz, bir yılı tamamlayamazsanız hiçbir hisse hakkınız oluşmuyor. Diğer yıllarda da kalan %25’leri aylık olarak haketmeye devam ediyorsunuz, 4 yılı tamamlarsanız anlaşmanızda belirlenen toplam hisseyi almaya hak kazanırken, sadece 1.5 yıl çalıştı iseniz hisselerinizin %37.5’ini  almaya hak kazanmış olursunuz. Son zamanlarda 1 yılı hak düşürücü süre olmak üzere 3 yıllık Hakediş Planı anlaşmaları da görüyorum.

İkinci olarak, Profesörün alacağı hisse oranının %33 veya %50 gibi yüksek bir oran olması durumunda yatırımcılar açısından bu durum kırmızı alarm olarak algılanacaktır zira günlük operasyonda bulunmayan birine verilen yüksek hisse oranı ve ilerleyen aşamalardaki yatırımlar nedeniyle oluşacak olan hisse sulanmaları şirkette tam zamanlı çalışan co-founder’ların hisselerinin düşük kalmasına ve onların motivasyonlarının azalmasına sebep olacaktır. Ayrıca bu tip yüksek oranlı paylaşımlar şirkete daha sonra katılacak ve katkıları büyük olabilecek kişilere verilebilecek hisse sayısını da ciddi olarak limitler. Esas itibariyle Startup‘ların kalifiye çalışana veya katkı yapabilecek kişilere hisse dışında verebilecekleri çok ciddi ödüller bulması zordur. 

Peki ben ne öneriyorum, eğer Profesör Ada’yı aktif bir danışman ve eski bir co-founder olarak  düşüneceksek %2 ile %15 aralığında bir hisse oranından bahsediyor olmamız gerekir.

      º %15 çok cömert bir teklif olur

      º Süper aktif, işin içinde olan danışmanlar genellikle %5’in altında oranlarla çalışırlar

      º Aktif olmayan danışmanlar %1’in altında oranlarla çalışırlar

      º 1-2 yıl çalışmış eski co-founder ‘lar Hakediş planını tamamlamadıkları için genellikle %10-15 aralığında bir hisse oranı ile ayrılırlar

Biliyorum çok zor bir konuşma olacak ancak Profesör’ünüzle onu aktif bir danışman olarak kabul edip yukarıda bahsedilen oranlara benzer bir planla çalışabileceğinizi konuşmanız gerekiyor. Hatta belki de Laboratuvardan ayrılmak zorunda bile kalabilirsiniz ancak yatırım almak istiyorsanız bu konuyu çözmeniz gerekiyor.

Orjinal yazıyı http://blog.elizabethyin.com/post/142585753385/dear-elizy-how-should-i-split-equity-with-my  link'inden bulabilirsiniz.